Frankrijk telt 1200 aanhoudingen na 17 oktober, Darmanin eist harde aanpak

Het nationale aantal aanhoudingen rond de betogingen en rellen van 17 oktober is zondagochtend bijgesteld naar circa 1200 in heel Frankrijk. Dat is een flinke stijging tegenover de eerste tussentijdse balans van zaterdagnacht. Dat hogere cijfer verscheen samen met de oproep van minister van Justitie Gérald Darmanin tot een strenge gerechtelijke vervolging van de daders. De actiedag was uitgeroepen tegen de hoge kosten van levensonderhoud. Ze trok in heel Frankrijk betogers op de been, van gele hesjes tot scholieren.

Darmanin gaf zaterdagavond de parketten de instructie om uiterst streng te reageren. Dat gold voor de geweldplegingen en plunderingen tijdens de actiedag. Hij sprak van stadsgeweld van een ongekende ernst. Als aanleiding noemde hij agressies tegen ordediensten, plunderingen en brandstichtingen. De parketten zijn de aanklagers bij de Franse rechtbanken. Zij beslissen of en in welke vorm aangehouden verdachten voor de rechter komen. Een instructie van de minister van Justitie is een signaal aan de hele keten van opsporing en vervolging. Het is een aansporing om zaken snel en zwaar te behandelen. In de praktijk kan dat betekenen dat meer verdachten versneld voor de rechter komen. Die procedure staat in Frankrijk bekend als comparution immédiate. Een zaak wordt dan al binnen enkele dagen na de aanhouding behandeld.

Darmanin is als minister van Justitie verantwoordelijk voor het beleid van de parketten en de gevangenissen. Hij is de bewindspersoon die bepaalt hoe streng justitie reageert op geweld rond betogingen. Voor wie meeliep in de actiedag gaat de instructie dus niet alleen over de orde van zaterdag. Ze gaat ook over wat er de komende weken met de aangehouden betogers gebeurt.

President Emmanuel Macron verklaarde, volgens het Élysée, dat wie tijdens de actiedag schade aanrichtte en plunderde vervolgd en gestraft zal worden. Hij benadrukte dat er in de Republiek geen plaats is voor geweld. De eerste minister riep daarop een crisiscel samen om de situatie te bespreken. Zo’n crisiscel brengt de betrokken ministers en diensten snel samen. Ze bepalen dan gezamenlijk een lijn, los van de dagelijkse regeringsvergadering.

In Saint-Étienne raakte een betoger, volgens eerste elementen van het onderzoek, een hand kwijt. Dat gebeurde nadat die een door de ordediensten afgevuurde granaat met de hand had opgeraapt. Het incident liep mee in het bredere debat over politiegeweld na de actiedag. Saint-Étienne ligt in het departement Loire, in het oosten van Frankrijk. De stad was een van de plekken waar de actiedag tot confrontaties leidde. Ook daar kwamen demonstranten en ordediensten tegenover elkaar te staan, net als in andere Franse steden die dag.

Met de instructie aan de parketten schakelt de regering over van crisisbeheersing naar een vervolgingsstrategie achteraf. Plunderingen en geweld tegen agenten tijdens de actiedag moeten voortaan voor de rechter komen. Voor wie in Frankrijk woont, betekent dat vooral dat de nasleep van de actiedag zich verplaatst van de straat naar de rechtbank. Hoeveel van de ongeveer 1200 aangehoudenen al voor een rechter zijn verschenen, moet nog blijken. Ook het onderzoek naar het incident in Saint-Étienne loopt nog door.