Zus Samuel Paty hekelt aanhoudend 'pas de vague', zes jaar na de moord op haar broer

Mickaëlle Paty is de zus van de vermoorde geschiedenisleraar Samuel Paty. Zes jaar na zijn dood zegt ze dat de cultuur van het pas de vague in het Franse onderwijs nog altijd bestaat. Volgens haar worden de onderliggende oorzaken van het drama nooit echt aangepakt. Pas de vague is de ongeschreven regel om problemen binnen een school liever niet naar buiten te laten komen. Leraren die toch aan de bel trekken, krijgen volgens die cultuur niet altijd steun van hun schoolleiding. Sinds de moord op Paty staat de term symbool voor de spanning tussen loyaliteit aan collega’s en het melden van dreiging in de klas.

Paty werd op 16 oktober 2020 bij de uitgang van zijn school in Conflans-Sainte-Honorine vermoord door een geradicaliseerde terrorist. Franse media blikken op de zesde jaardag van de aanslag terug op die dag. Paty gaf geschiedenis en aardrijkskunde en kwam om na een les over vrijheid van meningsuiting. De zaak zette destijds een breed debat in gang over laïcité, de Franse scheiding van kerk en staat in het onderwijs. Ook de veiligheid van leraren die gevoelige onderwerpen behandelen in de klas kwam weer ter sprake. Conflans-Sainte-Honorine ligt aan de Seine, niet ver van Parijs, in de regio Yvelines.

Sinds afgelopen mei draait in de Franse bioscopen de film L’Abandon van regisseur Vincent Garenq. De film volgt de laatste dagen van Paty voor zijn dood. De titel verwijst naar het gevoel van in de steek gelaten te zijn. Dat gevoel leeft bij het gezin en bij delen van het onderwijzend personeel. De film kreeg bij zijn release aandacht in de nationale media om het persoonlijke portret van de leraar. Julien Odoul (RN), Kamerlid voor de regio Yonne, wil dat de vertoning van die film verplicht wordt in alle Franse collèges en lycées. Collège en lycée zijn de midden- en bovenbouw van het Franse voortgezet onderwijs. Odoul stelde daarover op 2 juni 2026 een schriftelijke vraag aan de minister van Onderwijs. Met zo’n schriftelijke vraag kan een Kamerlid de regering officieel om uitleg of actie vragen. De minister is dan verplicht er schriftelijk op te reageren. RN, het Rassemblement National, is de partij van Marine Le Pen en zit in de oppositie in de Assemblée nationale, het Franse parlement.

Mickaëlle Paty voert daarnaast een juridische strijd tegen de Franse staat. Eerst stuurde ze in maart 2024 een brief aan de regering. Die brief bleef zonder reactie en gold daardoor als stilzwijgend afgewezen. Daarna diende zij op 9 juli 2024 via haar advocate Carine Chaix een verzoekschrift in bij de bestuursrechtbank van Nice. Daarmee wil ze de verantwoordelijkheid van de staat voor de moord op haar broer erkend krijgen. Een bestuursrechtbank in Frankrijk behandelt geschillen tussen burgers en de overheid, los van de gewone rechtbanken voor strafzaken. Een voorbeeld is de vraag of een overheidsinstantie tekortschoot in haar taak om iemand te beschermen. Een uitspraak in zo’n zaak laat vaak lang op zich wachten. Eerst reageren beide partijen schriftelijk op elkaars standpunten, voordat een rechter zich erover uitspreekt.